Kırsal alanda herhangi bir yerlesmesi bulunmayan Maltepe ilçesi 18 mahalleden olusur. Bunlar Altayçesme. Altıntepe, Aydınevler, Baglarbası, Basıbüyük, Büyükbakkalköy, Cevizli, Çınar, Esenkent, Ferhat Pasa, Feyzullah. Fındıklı, Gülensu, Gülsuyu, Idealtepe, Küçükyalı, Yalı ve Zümrütevler

mahalleleridir.Kuzeybatıdaki Çamasırcı (Bostanci) Deresi ile güneydeki Dragos Çayı (Bülbül Deresi) arasında uzanan ilçe topraklarının kıyı kesimi düzlüklerden olusur. Doguya ve kuzeye dogru gidildikçe yer yer yumusak egimlerle yükselen ilçenin orta ve dogu kesimlerinde engebelenmeler görülür.

Çamasırcı Deresi Kadiköy llçesi'yle, Dragos Çayı da Kartal llçesi'yle yer yer dogal sınır çizer.Bugünkü ilçe sınırları içindeki bilinen en eski yerlesme yeri Brias'tir (Bryas). Bizans kaynaklanna göre Dragos Tepesi'nin kuzey eteklerinde yer alan Brias'in Maltepe ve Cevizli arasında bulundugu sanilmaktadir. Bizans döneminde olusan depremler Brias'a büyük ölçüde zarar verdi.

Daha sonra burada yeni bir yerlesim kuruldu ve bu yeni köye Pelekanon adi verildi.

1080'lerde batıya dogru ilerleyen Kutalmısoglu Süleymansah Pelekanon'u da ele geçirerek istanbul Bogazı kıyısına kadar ilerledi. Bizanslılarla anlasmaya varan Süleymansah bir süre sonra geri çekildi. Bu anlasmaya göre Anadolu Selçukluları ile Bizanslilar arasındaki sınır Dragos Çayı'ndan geçiyordu. Ama bu topraklar 1090'da Bizanslılar tarafından geri alındı. Pelekanon'un Bizans imparatorlugu tarihinde önemli sayılabılecek bir yeri vardır.

Batıya dogru yürüyen Orhan Gazi 29 Haziran 1329'da Bizans imparatoru III. Andronikos Paleologosla Pelekanon önlerinde karsı karsıya geldi. Bu savasta ordusu büyük bir yenilgiye ugrayan ve bacagından yaralanan imparatorun hayati, bir halıya sarılıp kaçırılarak kurtarıldı. Pelekanon Savası'ndan sonra yapılan bir anlasmaya göre Türkler bu yöreye yerlesmeye basladı.lçeye adını veren Maltepe semtinin ve çevresinin tarihine iliskin baska bilgiye rastlanmamaktadır.

Maltepe adının kaynagı da tam olarak bilinmemektedir. Burada bulunan bir tümülüsün, adına kaynak oldugu sanılır. Türkler eskiden içinde hazine ya da define bulunan küçük höyük biçimindeki toprak yıgıntılarını Maltepe olarak adlandırırdı. 1728'de Kazasker Feyzullah Efendi'nin burada bir külliye insa ettirdigine bakılırsa Maltepe'nin eskiden beri meskûn oldugu anlasılır. Feyzullah Efendi'nin Maltepe'de bir çiftligi vardı; künk döseterek Kayıs Dagi'ndan Maltepe'ye su getirtti.

Feyzullah Efendi Külliyesi'nden(günümüze yalnızca çesme ulasmistır.) Cumhuriyet dönemine kadar Rumlar'ın yasadıgı Maltepe'de kilise kalıntıları da bulunmaktadır.Cumhuriyet'in ilanından sonra Maltepeli Rumlar Yunanistan'a göç etmek zorunda kaldılar Rumlar'ın biraktıgı yerlere Yunanistan'in Drama, Kavala ve Selanik yörelerinden gelen Müslüman göçmenlerden 1.500 kadarı yerlestirildi. 1928'de Maltepe büyük bir yangın felaketine ugradı.

Bu yanginda Feyzullah Efendi Külliyesi tahrip oldu. Yeniden imar edilmesi planlanan Maltepe'de belediye örgütü de 1928'de kuruldu.

Maltepe'de ilk kez imar planı yapılması 1945'e rastlar. Bu imar planına göre tren istasyonu ve demiryolu hattı çevresi yerlesme alanı olarak belirlenmisti. Ancak gelisme böyle olmadı. Maltepe'deki yerlesme alanı 1960'tan sonra yeni açılan Ankara Asfaltı yönünde doguya ve kuzeydoguya dogru hızlı bir gelisme gösterdi. Bu hızlı gelismeden Küçükyalı da nasıbını aldı. Küçükyalı'nın 1950' de yalnızca 859 olan nüfusu, 1955'te 1.845' e, 1960'ta 5.071'e ve 1965'te de 12.888'e yükseldi. Hızla kalabalıklasan Küçükyalı'da belediye 1960'ta kuruldu.Eskiden baglık, bahçelik ve seyrek evlerle kırsal bir yerlesme görünümü veren Küçükyalı ve Maltepe kıyısında dogal kumsallar uzanırdı.

Süreyya Ilmen Küçükyalı Deresi'nin Marmara Denizi'ne döküldügü alandaki kumsalda plaj tesisleri yaptırdı. Süreyya Pasa Plaji olarak anılan bu tesis, yakinda kurulan banliyö tren istasyonuna ve daha sonra da onun çevresinde gelisen semte adını verdi.

Maltepe'de Süreyya Ilmen'in yaptırdıgı baska bir tesis de sanatoryumdur. Basıbüyük'ün güneyinde eskıden Narlıdere Çiftligi olarak anılan topraklarda insa edilen bu saglık kurumu Süreyya Pasa Sanatoryumu' dur. Günümüzde burada gögüs hastalıkları konusunda uzmanlasmis degisik hastanelerden olusan bir saglık kompleksi ve bir hemsire koleji vardır. Daha güneydeki topraklar ise bazı haritalarda Süreyya Pasa Çiftligi olarak geçer.Maltepe ve Küçükyalı belediyeleri 1981' de feshedilerek anakent belediye sınırları içine alındı. 1980'de Maltepe Belediyesi'nin sınırları içine Küçükyalı dısında oldukça genis bir alan girdiginden nüfus 90.439 olarak görülmektedir.

Oysa Maltepe semtinin kapsadıgı alanın içine Bag-larbası ,Feyzullah ve Yali mahalleleri girmektedir. Buna göre Maltepe semtının 1990'daki nüfusu (Baglarbasi Mahallesi 29.890, Feyzullah Mahallesi 14.713, Yalı Mahallesi 12.183) 56.786 olarak hesaplanabilir.Ankara Asfaltı kenarındaki sanayi tesislerinde çalısanların kurduklari gecekondu yerlesmelerinin zamanla gelismesi, Istanbul'daki birçok semt gibi Maltepe'nin de ilçe yapılmasıyla sonuçlanmıstır. Eskiden E-5 ve Ankara Asfaltı denen D-100 Karayolu'nun dogu ve kuzeyinde kurulan gecekondular kısa zamanda Basibüyük, Gülsuyu ve Gülensu mahallelerini dogurdu.

Bu kesimde Aydınevler. Zümrütevler ve Esenkent gibi mahalleler de olustu. Büyükbakkalköy de bu süreçten etkilendi ve kırsal yerlesme statüsünü yitirdi. Büyükbakkalköy'ün güney kesiminde askeri alanlar yer alir. Yerlesme alanlarının sınır tanımaz bir hızla genislemesi sonucunda Maltepe yöresindeki makılıkler ve ormanlar büyük ölçüde tahrip edildi. Böylece yörenin eski yesil görünümünden eser kalmadı.

Hazine ve vakıf arazilerinin bu biçimde yerlesme alanına dönüsmesi 1990' lara gelindiginde yönetsel sorunlara yol açmaya basladı. Bunun sonucunda 1992'deki bir yönetsel düzenlemeyle Kartal ilçesinden ayrılan Maltepe ilçe yapıldı.Maltepe Ilçesi'nde oturanların bir bölümü çevredeki isyerlerinde çalısırken, bir bölümü de her gün degisik araçlarla kentin farklı semtlerindeki islerine gidip gelirler. Bu gidis gelisler demir ve kara yollarıyla yapılır. Banliyö tren seferlerinin ulasımda önemli bir yeri vardir. Maltepe'yi kentin öbür merkezlerine üç önemli karayolu baglar.

Bunlardan baslıcası ilçenin orta kesiminden güneydogu-kuzeybatı dogrultusunda geçen D-100 Karayolu'dur. Maltepe'yi Anadolu'daki merkezlere de baglayan bu karayolunun iki yanındaki semt ve mahalleler arasindaki iliski köprülü kavsaklarla saglanir.

Bir baska karayolu, yakin yıllarda insa edilen ve kıyı çizgisini izlediginden Sahil Yolu da denen Çetin Emeç Bulvarı'dır. Otoyol biçiminde yapilan bu bulvarın bazı kesimlerinde, kentin öbür semtlerinde pek rastlanmayan bisiklet yolu bulunmaktadır.

Çetin Emeç Bulvarı'nın açılmasıyla artık denize girilemeyen bu kıyıdakı plajlar da tarihe karısmıstır. Öbür önemli ulasım kanalı ise halkın Minibüs Yolu dedigi Bagdat Caddesi'dir. Fatih Sultan Mehmet Köprüsü'ne baglanan Anadolu Otoyolu ise Büyükbakkalköy'ün kuzeyinde ilçesinin yakınından geçer.Maltepe ilçesi sınırları içinde bulunan mahallelerin 1990'daki toplam nüfusu 266.094 olarak hesaplanmaktadır. Bazi kaynaklara göre 1994'te ilçe nüfusunun 700.000'e ulastigi sanılmaktadır. Ayni zamanda önemli bir sanayi bölgesi olan ilçede yasayanların büyük bir bölümü isçi, esnaf ve memurdur.

Kaynak: maltepe.com